CHƯƠNG 1 : BÀI 1 : HAI THẾ GIỚI : [Trang 4]
Con người tồn tại cả hai thế giới , thế giới bên trong ( nội tâm , suy nghĩ của mình ) và thế giới bên ngoài ( xã hội , môi trường mà chúng ta đang sống ) .
Cả hai thế giới này tương tác trực tiếp với nhau .Tất cả sự việc thế giới bên ngoài thông qua năm giác quan được não bộ ghi nhận và học tập và dần hình thành nên cơ sở nhận thức của chúng ta ( thế giới bên trong ) và ngược lại thế giới bên trong thông qua các bộ phận của cơ thể để thể hiện nó ra môi trường bên ngoài .
Ví dụ :khi còn mới sinh ra thế giới bên trong của đưa trẻ gần như không có nhận thức gì mà thông qua các giác quan để xem , nghe , ngửi , sờ thế giới bên ngoài . có những sự việc lặp đi lặp lại bên ngoài được não bộ ghi nhận và dần dần biết phân biệt thế nào là đúng sai ở một số sự việc đơn giản . Rồi sau đó nhận thức phát triển thêm , đứa trẻ sẽ biết thích , không thích , vui , buồn , cáu giận ….vv . Theo thời gian những nhận thức ngày càng được phát triển trở thành thế giới quan của đứa trẻ được biểu hiện ra ngoài thông qua hành động của nó và sâu hơn nữa là thái độ và tính cách của nó . Và tính cách này nếu không thay đổi thì theo thời gian nó sẽ hình thành nên số phận của nó .
Suy nghĩ => Cảm xúc => Hành động => Thói quen => Tính cách => Số phận
Ở đây ta cũng thấy thế giới bên trong chúng ta đóng vai trò chủ đạo còn thế giới bên ngoài chỉ đóng vai trò là công cụ để thế giới bên trong học tập và là nơi thể hiện thế giới quan bên trong chúng ta như quan điểm đạo đức , giá trị sống , thiết kế máy móc…vv => Thật sự khủng khiếp nếu như thế giới quan bên trong chúng ta chưa hiểu hết hoặc hiểu sai lệch về một vấn đề nào đó ở bên ngoài bởi vì nó có thể làm những việc không phù hợp với giá trị xã hội hoặc quy luật tự nhiên bên ngoài hoặc những việc đó đã hình thành nên thói quen rồi thì khi ý thức được nó cũng rất khó để sữa chữa bởi vì một phần hành động đó đã ăn sâu vào tiềm thức rồi .
Và vì thế giới quan bên trong đóng vai trò chủ đạo nên chúng ta hay đánh giá sự vật , hiện tượng bên ngoài theo thế giới quan bên trong của chúng ta . Ở đây tôi tạm gọi thế giới quan bên trong là lăng kính của chúng ta . Vì mức độ từng trải và kiến thức học được ở mỗi người là khác nhau nên họ có thế giới quan ( lăng kính ) khác nhau và vì vậy họ nhìn nhận , đánh giá cùng một sự vật hiện tượng theo những góc nhìn ( quan điểm ) khác nhau . Vấn đề là khi có những quan điểm khác nhau đó nó tạo nên mâu thuẫn và từ đây những xích mích , hiểu lầm bắt đầu …
Ví dụ : Một cô gái 18 tuổi nhìn cuộc sống theo lăng kính màu hồng đối với cô gần như mọi thứ trên đời này đều đáng yêu dễ thương cả … Thế nhưng với một bà cụ 81 tuổi từng trải nhiều hơn lại nhìn cuộc sống theo lăng kính màu xám . Bà nhìn cuộc sống này một cách chậm dãi và bình lặng không vội phán xét . Đối với bà có nhiều thứ tưởng chừng như thế nhưng lại không phải là như thế , cứ từ từ xem đã J
Bài học ở đây là đôi khi chúng ta phải nhìn sự vật hiện tượng theo lăng kính của người khác , chúng ta mới hiểu được họ đang muốn nói điều gì và có thể đồng cảm được với họ .
Ví dụ :giả sử ta là người vừa lập gia đình ( chồng ). mẹ chồng và con dâu thường hay tranh cãi và giận nhau về một sự việc nào đó . Thế nhưng nếu ta hiểu được cả mẹ và vợ làm vậy là đều mong muốn tốt cho mình . Mẹ chồng thì sợ con mình ở với con dâu sẽ không được chăm sóc chu đáo bằng ở với mẹ chồng . Còn con dâu cũng vậy cho rằng làm như thế là không phải tốt nhất cho chồng của mình . Một sự việc nhưng đứng trên hai quan điểm ( lăng kính ) khác nhau . Phục vụ một mục đích duy nhất làm mọi thứ tốt nhất cho ta . Nếu cả ta con dâu và mẹ chồng đều đứng trên quan điểm này thì mọi việc trở nên dễ thông cảm hơn J
=> Đôi khi có những người khác họ phán xét bạn theo cách của riêng họ thay vì theo cách bạn muốn . Họ có thể vô tình làm bạn tổn thương mà họ không ý thức được . Khi đó hãy nhìn sâu vào con người họ để cảm nhận tình yêu của họ và vị tha hơn .
- Phật giáo cũng có nói về điều này nhưng ở mức độ sâu hơn : ‘ Câu nói tất cả đều là hư không ‘ ngoài ngụ ý là không có gì tồn tại mãi mãi ra thì còn một ngụ ý khác đó là khi chúng ta ở trong môi trường nào thì hãy hòa nhập vào môi trường đó nhưng khi ra khỏi nó rồi thì cũng không nên mang theo nó đi theo mình nữa .
Ví dụ : Khi chúng ta tắm ở trên một dòng sông hãy tận hưởng dòng nước trong mát , hãy thả mình một cách thư thái vào trong đó . Khi chúng ta đang ở đồng cỏ hãy tận hưởng mùi thơm hoa cỏ và không khí trong lành ở đấy đừng nghĩ tới thứ gì khác hãy tận hưởng nó một cách thoải mái . thế nhưng khi đi ra khỏi nó rồi cũng không nên lưu lại cảm xúc đó , để rồi phải giá như ..vv chính những cái giá như đó làm chúng ta đau khổ .
-Một câu chuyện mà tôi lấy trên mạng :
HAI NHÀ SƯ
Hai nhà sư mang theo phương trượng, pháp chỉ lên đường đi làm một việc. Một người pháp danh Liễu Không, một người pháp danh Liễu Trần. Hai người phăm phăm bước đi trên con đường dài. Trên đường có rất nhiều phong cảnh đẹp. Hai người nhìn ngắm, đều tấm tắc khen. Liễu Không sung sướng đến mức dường như không chịu nổi, nhưng đấy là hồng trần, không phải thế giới của nhà sư.
Liễu Trần là sư huynh, sư huynh thấy phong cảnh đẹp quá cũng dường như không chịu nổi. Nhà sư nghĩ thầm: "Sư đệ nhỏ tuổi hơn ta, hẳn là thèm muốn hơn ta". Liễu Trần liền bảo Liễu Không:
- Sư đệ, huynh kể cho đệ nghe một câu chuyện nhé!
Liễu Không nói:
- Hay lắm, đệ đang phiền muộn đây!
Liễu Trần bảo:
- Câu chuyện này do sư phụ kể cho huynh nghe đấy!
Liễu Không ngước mắt nhìn sư huynh, mắt sư huynh hiền dịu và sư huynh kể:
- Có một hoà thượng ngồi thiền nhưng lạ thay hễ ông ngồi xuống vào dụng công tham thiền thì phát hiện có một con sư tử rất hung dữ đến trước mặt ông nhảy nhót. Hòa thượng muốn tránh nó nhưng làm cách nào cũng không tránh được. Càng ra sức tránh, nó nhảy càng điên cuồng. Hòa thượng vừa sợ vừa hết sức vui mừng vì sư tử là vật cưỡi của Văn Thù Bồ Tát. Văn Thù lại là hóa thân của trí tuệ! Hòa thượng nghĩ: Có lẽ do ông tu hành tốt, tu luyện đã đến trình độ nhất định nên Văn Thù Bồ Tát mới báo ngầm cho biết và hiển linh trước mặt ông. Hòa thượng kể điều phát hiện ấy cho sư phụ nghe.
Sư phụ là vị cao tăng đã đắc đạo, nghe xong cao tăng không nói gì chỉ đưa cho hòa thượng một con dao. Hòa thượng không dám nhận, sư phụ bảo:
- Văn Thù là Bồ Tát, con vật ông cưỡi không thể là vật phàm trần, nhất định đã thành thiêng. Nếu con dùng dao này giết được sư tử thì chứng tỏ con sư tử ấy là ma biến thành; nếu giết mà nó không chết thì con sư tử ấy mới là vật cưỡi của Văn Thù. Con hãy thử xem thế nào!
Tin lời sư phụ, hòa thượng lại ngồi thiền và con sư tử đó lại đến. Hòa thượng càng dụng công tham thiền thì con sư tử nhảy càng hăng. Thấy sư tử nhảy như quên mọi sự, hòa thượng thầm nghĩ thời cơ đã đến, liền rút dao ra đâm phập vào sư tử...".
Kể đến đây, Liễu Trần ngừng lời hỏi sư đệ:
- Đệ thử nói lưỡi dao đó đâm vào đâu nào?
Liễu Không đáp:
- Có lẽ đâm vào đùi hòa thượng tọa thiền.
Liễu Trần nói:
- Đâm vào người sư tử chứ! - Tiếp đó lại hỏi Liễu Không:
- Sao đệ lại nghĩ dao đâm vào đùi hòa thượng tọa thiền?
Liễu Không đáp:
- Theo đệ hiểu, sư tử là hư không, đùi hòa thượng mới là thật.
Liễu Trần nín lặng. Liễu Không hỏi:
- Đệ nói không đúng à?
Liễu Trần đáp:
- Sư phụ chỉ kể đến đấy để cho huynh nghĩ. Đến bây giờ huynh vẫn chưa giác ngộ ra.
***
Hai người không nói gì nữa, lẳng lặng bước đi.
Phía trước mặt hiện ra một con sông rất rộng, dễ đến ba bốn trăm thước, trông thật mênh mông, nhưng nước lại nông và chảy nhè nhẹ, cá bơi tung tăng. Một cô gái đứng trên bờ, cô chỉ chừng đôi tám, đi đôi giày thêu màu đỏ, mặc quần ống thụng màu xanh biếc, còn cái áo thì đỏ như lửa. Cô có bím tóc thật dài, ngọn tóc tinh nghịch đuổi theo gió.
Xem ra cô gái muốn qua sông sang bờ bên kia. Bờ bên ấy có bao nhiêu là hoa, hoa đỏ, hoa vàng, hoa xanh, nhiều và đẹp hơn bờ bên này. Nhìn đôi giày của cô thì biết cô sợ nước. Giày của cô rất mới, mũi giày thêu mấy đóa hoa đào, rất tươi như đang đua nhau nở. Cô gái đành đứng trên bờ mà nhìn sang cảnh rực rỡ muôn màu ở bờ bên kia, tay vò chéo áo.
Liễu Trần nhìn thấy thế chỉ thở dài, sau đó niệm A Di Đà Phật. Liễu Không chẳng nói gì, chỉ nhìn cô gái.
Liễu Trần nhìn sư đệ, muốn bảo cho sư đệ nhớ mình là người xuất gia, mọi thứ trên thế gian đều hư không, cả đến đất, nước, lửa, gió làm nên thế giới cũng đều hư không.
Nhưng Liễu Không chẳng dừng chân, đi thẳng đến trước mặt cô gái, chắp tay niệm A Di Đà Phật, sau đó cúi lưng cõng cô qua sông. Cô gái rất ngạc nhiên song cũng rất vui mừng. Cô không khách sáo nằm phục trên lưng Liễu Không.
Liễu Không lội xuống nước. Nhìn ngọn cỏ xanh co mình lại trên bờ, cô gái biết nước lạnh như dao cắt. Liễu Không liếc nhìn nước, nước rất trong, sóng lăn tăn gợn. Cá lội tung tăng làm sóng cả nước. Liễu Không cõng cô gái lội qua sông mà đi, nước rẽ rào rào. Liễu Trần nhìn theo lưng Liễu Không, chắp tay niệm A Di Đà Phật rất thành kính, rất thành kính...
Cuối cùng đã tới bờ bên kia, Liễu Không đặt cô gái xuống.
Cô gái nói:
- Cảm ơn sư phụ!
Liễu Không đáp lại:
- A Di Đà Phật!
Cô gái tưởng nhà sư còn chưa nghe rõ, nhắc lại:
- Cảm ơn sư phụ!
Liễu Không lại niệm A Di Đà Phật rồi tiếp tục đi. Liễu Trần đi theo sau, nghĩ: "Sư đệ ơi, lục căn của đệ chưa dứt hẳn, người xuất gia làm sao còn vướng bụi trần? Chao ôi, đệ tu hành như thế thì đắc đạo sao được, thành Phật sao được?".
Liễu Không chỉ nhìn về phía trước, mải miết đi. Liễu Không đổ mồ hôi đầy đầu. Liễu Trần nghĩ: "Sư đệ, đệ chột dạ rồi phải không?". Nghĩ thế rồi Liễu Trần hỏi:
- Sư đệ, sao đổ lắm mồ hôi thế?
- Nóng quá ! - Liễu Không đáp.
- Ừ, nóng quá! - Liễu Trần nói.
Liễu Không nhìn đăm đăm sư huynh. Từ ánh mắt của sư huynh, Liễu Không đã hiểu tất cả. Không biết làm thế nào, nhà sư chỉ cười. Liễu Trần hỏi:
- Sư đệ, đệ có biết vừa nãy mình đã làm gì không?
Liễu Không đáp:
- Đệ chẳng làm gì cả.
- Đệ có làm đấy!- Liễu Trần nói.
- Đệ không làm!- Liễu không nói.
Liễu Trần hỏi:
- Đệ quên à?
Liễu Không đáp:
- Đệ quên rồi.
Liễu Trần nhắc:
- Sư đệ, đệ vừa cõng một cô gái qua sông đấy thôi!
Liễu Không "à" một tiếng, nói:
- Đúng rồi, đệ có cõng một cô gái qua sông, nhưng sang đến bờ bên này là đệ đặt cô ấy xuống rồi quên luôn, chứ không như sư huynh đến bây giờ vẫn còn cõng cô ấy.
Liễu Trần nín lặng và hiểu vì sao sư phụ lại đặt pháp danh cho mình là Liễu Trần. Liễu Trần cũng hiểu bây giờ trên con đường xa xăm này chỉ có cách là mải miết mà đi. Cảm thấy phiền não, Liễu Trần liền niệm A Di Đà Phật.
***
Liễu Không biết sư huynh đang tự độ cho mình, nhưng thực ra, bản thân làm thế nào tự độ cho mình được, trừ phi là có thuyền.
Nhưng trên đường làm sao có thuyền đây? Chỉ có gió mà thôi. Liễu Không bật cười. Thực ra trên thế gian chỉ cần có gió là đủ. Liễu Không cũng niệm A Di Đà Phật theo sư huynh.
Đúng lúc đó, từng cụm gió lớn nở hoa trên đường đi. Liễu Không biết đó là hoa sen, hoa sen trắng ngần, tinh khiết.
Còn cô gái ở đằng sau họ bỗng bay lên thành một đám mây hồng.
Mẫn Phàm Lợi
Phạm Tú Châu dịch
Để hiểu rõ hơn chúng ta hãy phân tích bài thơ sau .
Sông dài cánh Nhạn bay qua,
Ảnh chìm đáy nước vệt nhòa lung linh.
Nhạn không để dấu của mình,
Nước nào lưu bóng giữ hình làm chi!
Cái đặc điểm của con người là hay muốn nắm giữ, muốn theo đuổi một cái gì không bao giờ nắm giữ được. Nhìn con nhạn lướt qua với chiếc bóng lung linh trên mặt nước, mà đã muốn lưu lại bóng hình trong phim ảnh, trong tranh vẽ, trong lời thơ. Trong khi đó, nhạn chỉ bay qua, không có ý để lại dấu vết, nước chỉ phản ánh lại, không có tâm giữ lại bóng hình. Bóng hình đó có hay không cũng chỉ là trong ánh mắt của người nhìn, là trong tâm của người thưởng ngoạn. Nói là không có thì cũng không đúng. Có, nhưng sự thật là không có gì khác, không có gì để nắm bắt, để ghi lại, để tiếc nuối
Kiến thức nền tảng